Leteratöra dla memoria

Introduzione

Tla seziun de leteratöra dla memoria dla Biblioteca provinziala él scric locai desfarënc che é a desposizun sön le papier original mo ince te na forma digitalisada.

Chësta coleziun é n contribut important por capí la storia de nosta regiun da na prospetiva umana y autentica.

Te chësta seziun podëise esploré les testemonianzes dles porsones che á porté pro a nosta storia.

Sön vigni scheda él na picia descriziun dl autur/dl'auturia y n link por desćiarié le PDF cun so scrit.

Mario Avi

Lionello Bertoldi
Lionello Bertoldi

Nota biografica

Al é nasciü a Nogarè de Pergine Valsugana (TN) ai 20 de forá dl 1926 sciöche fi de Giuseppe y Gasperi Angelina. Dl 1928 se ál trasferí cun la familia a Madrano de Pergine olache Mario é jü ala scolina y á fat i pröms trëi agn de scora elementara.  Dl 1933, tl Ann sant, él jü ala pröma santa comuniun y spo ala crejima tla Catedrala de Trënt.

Desćiariede la testemonianza

Alba Giampiccolo

Alba Giampiccolo
Alba Giampiccolo

Nota autobiografica

"I sun nasciüda a Porsenú ai 12 de dezëmber dl 1922. Por rajuns familiares á mi pere damané le trasferimënt, deache mia uma ne soportâ nia le clima. Mi pere podô chirí fora danter Balsan y Torino y al á chirí fora Balsan. Chiló ái fat la scora comerziala deache dla rajoneria êl ma i pröms agn. I ess messü jí a Trënt, mo mia uma ne n'ê nia a öna deache é ess messü jí te n convit. Insciö él sozedü che n compagn de mi pere che ê diretur dla scora elementara 'San Filippo Neri' n'â tl scomenciamënt dl ann de scora nia assá personal insegnant y porchël ál damané mi pere sce i ess porintant podü surantó na te inciaria. Chësc ái fat cun gran entusiasm. 

Mo intratan me âi cherdé dal ofize "circolo ferroviario", insciö âl inom inlaota l'ofize dla motorisaziun; i m'á presenté a fá n ejam da scrí steno y a mascinn y spo sunsi gnüda tuta sö. I dijiun ma, da peso co avëi n laur malsigü, deache por n mëis ái lauré daldöt debann, por dui agn alalungia a dis, por dui o trëi agn ne n'ái nia ciafé le rode y spo finalmënter ái ciafé le post de rode. N laur sigü. 

I pó dí che i á albü dui geniturs demorvëia deache mi pere á dagnora dit che al é important da conësce la gramatica, mo che jí a fá iadi y conësce d'atres cultures é n arichimënt; insciö ái podü rodé n pü' le monn cun mia so che baldi n'é nia plü. I sun dagnora stada y sun tres ciamó, ince sce te na manira plü da ciorvel, na porsona sportiva. 

Sëgn che i sun en ponsiun ái tröp tëmp lëde. Al me sá bel da scrí sö mies reflesciuns tratan la vita.. I depënji ion cun corusc a öre o a tempera aladô de sciöche i me sënti te chël momënt. Al me sá bel da jí a nodé, a pe y da fá ginastica. Chëstes é cosses ó ester por ti dé n significat ala suraviënza. I á vit le tëmp dla vera cun sü bombardamënc. Al é gnü atoché la ciasa olache i viô cun mia familia y ci che me dô le plü, é che i n'un nia plü ciafé i diari de mi pere di 75 mëisc olache al ê sté prijonier tla Ruscia. Spo á ince les ëres podü fá cariera, y a dí ma bel le dërt, ne aspetâi nia d'ater, insciö ái podü studié por mioré mia posiziun y deventé ispeturia pro la motorisaziun sciöche ejaminadëssa de patents B y C. De chësc sunsi stada dër contënta dantadöt por m'avëi desmostré a me instëssa da ester bona da mioré por jí inant cun entusiasm y chël n'é nia püch."

Testemonianzes desponibles tla biblioteca

"Emozioni itineranti: racconti di viaggio", 2013

"Memoria vagabonda: racconto", 2012

"Contemplatio vitae: poesie", 2011

"Tornado", 2009

"Racconti quotidiani", 2005

"Schizzi di viaggio", 2000

"Infrange il grande silenzio", 2000

"Apri la porta al giorno: poesie", 1990

Orazio Leonardi

Orazio Leonardi
Orazio Leonardi

Nota biografica

Al é nasciü a Padua ai 21 de dezëmber dl 1924. Dl 1933 s’ál trasferí cun süa familia a Balsan olache al é jü a scora cina ala terza classa dla scora comerziala. Al á lauré tl'aziënda dl pere che laurâ da sartú y gestî na botëga da guant tl Corso IX Maggio (aldedaincö Corso Libertà). Deache al ne â nia propi cis ligrëza cun l'ert da sartú ál dediché süa ativité al setur comerzial.

Ai 21 d'agost dl 1943 él gnü cherdé a fá le soldá y al é gnü destiné al'infantaria 232° tla caserma dla Via Vittorio Veneto. Ai 9 de setëmber él gnü pié dai soldas todësc y mené tl lager de Sandbostel tla Germania. De novëmber dl medemo ann ál messü jí a Hamburg a fá laur sforzé tla rafinaria dla Shell "Rhenania Ossag".

Ai 5 de agost dl 1945 él indô rové zoruch tla Talia y é jü da süa familia che ê gnüda porcorada demez y viô a Ronzone tla Val de Non. Do la vera á so pere pordü döt. Insciö á Orazio lauré te sartoria, mo ciaran da ciafé d'atres soluziuns. Dl 1958 ál daurí cun n so compagn y assozié na botëga da guant y al é jü inant cun chësta ativité cina dl 1990.

En ponsiun se dedichëiel a sües pasciuns: letöra, video y computer.

Desćiariede la testemonianza

Silvana Masocco

Silvana Masocco
Silvana Masocco

Nota autobiografica

"I sun nasciüda ai 26 de dezëmber dl 1941 a Gracova Serravalle tla provinzia de Gorizia. Mi pere é nasciü a Feltre ai 6 d'agost dl 1907 y mia uma a Gracova ai 10 de jügn dl 1941. I sun chersciüda sö cun la lâ y le nene y mia uma deache mi pere ê te vera. Mi pere fajô le carabinier y nos ti sun jüs do vigni iade che al é gnü sposté: a Feltre, Caldonazzo y inultima a Balsan. Canche i á stlüt jö la scora mesana a Balsan ne sunsi nia plü jüda inant a scora. I á scomencé da lauré da secreteria tl partí dla Democrazia Cristiana. Spo ái davagné n concurs y i sun piada ia por Bruxelles, olache i á lauré da stenodatilografa por le Consëi di ministri. Por rajuns de sanité sunsi gnüda derevers a Balsan. I á ciafé laur pro la "Cassa Malati", mo spo ái davagné n concurs y á metü man da lauré pro l'INPS cina che i sun jüda en ponsiun."

Desćiariede la testemonianza

Paolo Mohovic

Paolo Mohovich
Paolo Mohovich

Nota autobiografica

"I sun nasciü a Fiume ai 18 de jená dl 1931. Mi geniturs é de Fiume. Cina d'otober dl 1946 sunsi resté a Fiume y spo me ái trasferí a Brindisi. I á frecuenté la scora elementara, chëra mesana y dui agn de lizeum scientifich a Fiume. Le terzo ann ái fat a Brindisi y i ultimi dui agn a Balsan. I á studié farmacia tl'université de Urbino. Dal 1950 al 1965 ái lauré pro les "Acciaierie" de Balsan. Dedô ái lauré sciöche colaboradú scientifich por n'industria farmazeutica y dal 1968 al 1995 ái fat le farmazist a Kaltern. I á maridé n'ëra dl Südtirol y á albü dui mituns, n möt y na möta che é chersciüs sö cun dui lingac. I á na pasciun por le sciah; i á tut pert a n valgönes partides internazionales y á fat pert dla Nazionala Taliana. I sun ince n sportif, i á soghé al palé, a tennis y á fat gares de schi."

Desćiariede la testemonianza

Stelio Sascor

Stelio Sascor
Stelio Sascor

Nota autobiografica

"I sun nasciü ai 10 de forá dl 1929 a Zara. Mi pere é nasciü a Ragusa tla Dalmazia y mia uma sön l'isola de Curzola, tres tla Dalmazia. Mi geniturs s'á trasferí a Zara por rajuns de laur y iö sun nasciü dailó. I á fat la scora elementara y la scora mesana y dl 1943 s'unse trasferí da Zara a Porsenú, olache i un vit da mi berba. Chiló ái fat le lizeum classich y á metü man da lauré tla "Banca di Credito Consorziale" y spo a Balsan tla "Banca Commerciale Italiana". Dl 1990 sunsi jü en ponsiun. A Balsan ái conesciü mia fomena, insegnanta, da d'ëra ái albü 4 mituns, dui mituns y döes mitans. I vá ion sö por munt, al me sá bel da jí cun i schi y a spazier. I ascuti ion musiga classica."

Desćiariede la testemonianza

Anna Tuchtan

Anna Tuchtan
Anna Tuchtan

Nota autobiografica

"I sun nasciüda ai 30 d'agost dl 1944 a Fiume; mi geniturs ê de Fiume. Mi pere â na botëga da libri y patüc da scora y mia uma ê ciasarina. Dl 1946 m'un sunsi jüda da Fiume y ai 10 d'otober dl medemo ann sunsi rovada a Balsan olache mi pere á ciafé laur da agënt comerzial. I sun jüda a scora a Balsan. I á fat la scora da maestra Pascoli y spo ái studié "Lingue e letterarture straniere" na ota al'université Ca' Foscari de Aunejia y spo a Pisa. Canche i sun gnüda zoruch a Balsan ái insigné talian tles scores altes todësces. Sëgn sunsi en ponsiun al me sá bel da rodé, lí y jí a conzerc."

Desćiariede la testemonianza

Nidia Weichenberger

Giorno del ricordo
Giorno del ricordo

Nota biografica

"Ara é nasciüda a Trieste ai 14 de ma dl 1920, mo á tres vit a Abbazia tla provinzia de Fiume. Ara é jüda a scora a Fiume y á spo maridé dl 1943 a Fiume Giovanni Richter, jornalist. Dl 1950 éra rovada a Cornedo olache ara á lauré inant sciöche insegnanta de talian. Ince a Balsan ára fat l'insegnanta de talian tla scora mesana y so om á lauré tla prefetöra sciöche jornalist. Ara á trëi mituns. Ara vir bele da plü agn incá te na ciasa de palsa porvia de na maratia." (Ing. Alvaro Soppa)

Desćiariede la testemonianza

Datenschutzerklärung

Diese Website verwendet technische und analytische Cookies sowie, mit Ihrer Zustimmung, Cookies von Dritten, um Ihnen ein besseres Surferlebnis zu bieten. Wenn Sie auf „Akzeptieren“ klicken, stimmen Sie der Verwendung von Cookies von Dritten zu; wenn Sie auf "Ablehnen" klicken, können Sie fortfahren, ohne zu akzeptieren: In diesem Fall werden nur technische und analytische Cookies verwendet, aber einige Funktionen und Inhalte sind möglicherweise nicht verfügbar. Klicken Sie auf „Mehr erfahren und anpassen“, um mehr über die verwendeten Cookies zu erfahren und Ihre Zustimmung zu erteilen, die Sie jederzeit frei verweigern, widerrufen oder erteilen können. Weitere Einzelheiten sind in der vollständigen Cookie-Richtlinie zu finden.